Istota problemu

0
KREDYTOBIORCÓW „CHF”
0
UMÓW o LTV > 100%
0%
Wzrostu kursu franka

Toksyczne kredyty – początek

„Kampania” medialna na rzecz tanich „kredytów CHF” i „wiecznej” hossy na rynku nieruchomości • Banki określały większą zdolność kredytową w CHF niż w PLN • 2008 kredyty: 70% „CHF” / 30% PLN • Banki masowo wprowadzały do umów nielegalne postanowienia: koszt i ryzyko kredytobiorców

Opór bankowego imperium

Od 2009 sądy ochrony konsumentów: wyroki – wzory umów kredytowych „CHF” mają nielegalne zapisy • 15.01.2015 Czarny czwartek – kurs CHF > 4 PLN • Mimo wad prawnych w umowach, Banki pacyfikują próby systemowego „odwalutowania” (wizja apokalipsy gospodarki w Polsce)

Rok 2016 – nowa nadzieja

2016: sądy – pierwsze wyroki o „odfrankowieniu” i nieważności kredytów „CHF” • 2016: Rzecznik Finansowy i Prezes UOKiK: pierwsze „poglądy istotne” wspierające Frankowiczów w sądzie •
8.09.2016 r. – wyrok Sądu Najwyższego (II CSK 750/15): mBank oblicza dług Frankowicza według kursu CHF z tabeli banku – sądy: to nielegalne, nie ma tak wyliczonego długu

To możesz uzyskać w sądzie

Odfrankowienie (kredyt PLN, oprocentowanie LIBOR+marża) • Wyrok sądu oznacza odwalutowanie kredytu po kursie z dnia wypłaty (2,0-2,5 PLN/CHF) •
Nieważność („kredyt” w PLN, oprocentowanie 0%) • Wyrok sądu oznacza wzajemny zwrot kwot otrzymanych w przeszłości na podstawie nieważnej umowy

Zagadnienia prawne

Przytłaczająca większość (w naszej ocenie około 95%) umów kredytów „CHF” przygotowanych przez banki zawiera poważne wady prawne.

 

Fundamentalnym zarzutem do większości umów jest ich konstrukcja, która zastrzega dla banków uprawnienie określania, ile kredytobiorca ma zapłacić, żeby spłacić swój dług.

 

W naszej argumentacji procesowej, szczególnie mocny nacisk kładziemy na prawo europejskie oraz wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu (TSUE). TSUE w ostatnich latach wydał całą serię wyroków, w których wskazał, że kredyty frankowe są nieuczciwe, jeśli banki nie poinformowały dokładnie, jakie mogą być konsekwencje ekonomiczne dla kredytobiorców.

 

Najważniejsze wyroki TSUE:

  • wyrok C-186/16 z 20.09.2017 r. (Anricuc): TSUE wskazał, że bank ma obowiązek wyjaśnić przed zawarciem umowy, jaki wpływ na obsługę kredytu walutowego będzie mieć silna deprecjacja waluty krajowej (pkt. 49 wyroku), bank ma obowiązek poinformować o tym, że ryzyko kursowe może okazać się trudne do udźwignięcia i przedstawić wahania kursów.
    http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=194645&doclang=PL

 

  • postanowienie C-126/17 z 22.02.2018 r. (ERSTE Bank Hungary): TSUE wskazał, że aby element walutowy w umowie kredytu mógł być uznany za uczciwy, to konieczne jest (a) wpisanie kwoty kredytu w walucie krajowej i walucie CHF wprost do umowy, albo (b) jeśli saldo w jednej z walut jest obliczane przy wypłaceniu kredytu – to mechanizm i kurs wymiany muszą być przejrzyste dla klienta banku.
    W naszej ocenie – stosowanie kursów z tabel bankowych powoduje, że konsument nie ma możliwości samodzielnego obliczenia salda początkowego kredytu, a zatem element frankowy jest w całości nieuczciwy.
    http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=201348&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=7959817

 

 

 

 

Najbardziej znany jest oczywiście wyrok TSUE w polskiej sprawie frankowej (tj. C-260/18, Dziubak). Ten wyrok potwierdza w całości wcześniejsze wyroki TSUE i zapewne dla polskich sądów jest najsilniejszym argumentem „psychologicznym”.

 

  • wyrok C-260/18 z 3.10.2019 r. (Dziubak): TSUE wskazał, że nieuczciwe postanowienia umów kredytu, które odwołują się do bankowych kursów wymiany walut, nie mogą być zastępowane poprzez odwołanie do ogólnych przepisów prawa odwołujących się do ustalonych zwyczajów czy zasad słuszności. Zamyka to drogę do wstawiania do umowy kursu średniego NBP w miejsce nieuczciwych kursów bankowych. Nie da się problemu frankowego sprowadzić do kwestii zwrotu „spreadów”, jak chcą banki. Zdaniem TSUE, sąd krajowy ma tylko 2 możliwości – albo uznać, że możliwe jest w świetle polskiego prawa istnienie „odfrankowionej” umowy (PLN + LIBOR), albo uznać, że umowa jest nieważna w całości.
    http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=218625&pageIndex=0&doclang=pl&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=7959817

 

Kredyty indeksowane

ISTOTA

  • waluta kredytu w umowie: PLN
  • odniesienie kredytu do kursu CHF (tabela banku)
  • wypłata kredytu: PLN
  • spłata kredytu: PLN

BANKI

  • mBank,
  • Millennium,
  • Polbank (Raiffeisen Bank),
  • Kredyt Bank (Bank Zachodni WBK),
  • Getin / Noble Bank,
  • GE Money Bank (BPH),

WADY PRAWNE

  • sprzeczność z art. 69 prawa bankowego: kredytobiorca zwraca inną kwotę niż otrzymał z banku
  • przeliczenia CHF/PLN (jednostronnie określane przez bank w tabeli kursu walut) – nielegalne / nie wiążą kredytobiorcy
  • ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW) – nielegalne / nie wiążą kredytobiorcy
  • zaniżone koszty kredytu

SKUTKI

„Odfrankowienie” (kredyt PLN, oprocentowanie LIBOR+marża) – większość przypadków
Wyrok sądu oznacza odwalutowanie kredytu po kursie z dnia wypłaty (2,0-2,5 PLN/CHF):

  • przeszłość: zwrot nadpłaconych rat (ok. 20-35% sumy z 10 lat)
  • przyszłość: zmniejszenie salda i rat kredytu (do 50-60% aktualnej)

Nieważność („kredyt” w PLN, oprocentowanie 0%) – niektóre przypadki.
Wyrok sądu oznacza:

  • zwrot przez strony wzajemnych nieprzedawnionych świadczeń
  • nieważność zabezpieczeń banku (hipoteka, weksel)

PRZYKŁADOWE WYROKI

„odfrankowienie” kredytu:

  • 20.07.2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – (II Ca 2200/16) PRAWOMOCNY – Santander Consumer Bank
  • 10.08.2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – (II Ca 2227/16) PRAWOMOCNY – Santander Consumer Bank
  • 21.12.2016 r. Sąd Rejonowy Katowice-Zachód (I C 564/16) – ING Bank Śląski
  • 15.02.2017 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia (VI C 2841/15) – Raiffeisen Bank (d. Polbank)

nieważność kredytu:

  • 22.08.2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie (III C 1073/14) – Bank Millenium
  • 25.01.2017 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli (I C 1750/16) – Getin Noble Bank

Kredyty denominowane

ISTOTA

  • waluta kredytu w umowie: CHF
  • raty i saldo kredytu przeliczane PLN/CHF (tabela banku)
  • wypłata kredytu: PLN
  • spłata kredytu: PLN

BANKI

  • PKO BP
  • Nordea (obecnie PKO BP)
  • Fortis Bank (obecnie: BGŻ)
  • Deutsche Bank
  • BPH (obecnie PeKaO S.A)
  • BZ WBK

WADY PRAWNE

  • sprzeczność z art. 69 prawa bankowego: kwota kredytu nie jest określona precyzyjnie (wpisana kwota CHF, wypłata w PLN; kurs przeliczenia nieznany w dniu podpisania umowy i ustalony dowolnie przez bank w tabeli)
  • złamanie zasady walutowości: do 24.01.2009 r. prawo nie dopuszczało możliwości udzielania kredytu walutowego, który jest wypłacany i spłacany w walucie polskiej

SKUTKI

  • Nieważność („kredyt” w PLN, oprocentowanie 0%) • Wyrok sądu oznacza:
  • zwrot przez strony wzajemnych nieprzedawnionych świadczeń
  • nieważność zabezpieczeń banku (hipoteka, weksel)

PRZYKŁADOWE WYROKI

  • 17.01.2018 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku (I ACa 647/17) PRAWOMOCNY – Bank PeKaO nieważność kredytu
  • 13.07.2016 r. Sąd Okręgowy w Toruniu (sygn. I C 916/16) – nieważność kredytu
  • 2.12.2016 r. Sąd Okręgowego Warszawa-Praga (sygn. III C 75/16) – Bank PeKaO nieważność kredytu

Nielegalne wzory umów

Niejasne i nieobiektywne reguły przeliczania walut w umowach kredytowych są nielegalne. W przypadku 4 banków wzory umów są prawomocnie uznane za nieuczciwe i wpisane do rejestru klauzul zakazanych UOKiK. Identyczny mechanizm stosowały pozostałe banki.

W umowach kredytowych są także inne niedozwolone zapisy, na podstawie których banki nakładały opłaty, chroniące wyłącznie interesy banków. Wzory umów mBanku oraz Getin Banku są nielegalne w odniesieniu do ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW) lub ubezpieczenia „pomostowego” postanowienia zostały prawomocnie uznane za nielegalne w odniesieniu do mBanku i Getin Banku. Analogiczny mechanizm stosowały niektóre inne banki (np. Bank Millenium).

Sądy nakazują zwracanie przez banki opłat pobranych na podstawie niedozwolonych postanowień umownych.

mBank S.A.
BANK MILLENIUM S.A.
GE MONEY BANK S.A. (d. BPH S.A.)
DNB NORD S.A.
UNWW
Ubezpieczenie „pomostowe"

Prawomocny wyrok XVII AmC 1531/09 z 26.01.2011 r.
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 5734:

„Raty kapitałowo-odsetkowe oraz raty odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej BRE Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50″.

Prawomocny wyrok XVII AmC 426/09 z dnia z 14.12.2010 r.
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 3178 i 3179:

„Kredyt jest indeksowany do CHF/USD/EUR, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF/USD/EUR według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku Millennium w dniu uruchomienia kredytu lub transzy.”
„W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty”

Prawomocny wyrok XVII AmC 5344/11 z dnia 3.08.2012 r.
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 5622

„Kredytobiorca zobowiązuje się dokonywać spłaty kredytu, w wysokościach i terminach podanych w Załączniku nr 1 do Umowy – kalendarzu spłat na rachunek Banku nr: 38 1710 0007 0000 0098 8086 7103 (decyduje data wpływu na rachunek Banku), które będą zaliczane w następującej kolejności: należne opłaty i prowizje, odsetki umowne, kapitał kredytu i odsetki karne. Kwoty wskazane w kalendarzu spłat podane są w walucie kredytu. Spłaty dokonywane będą przez Kredytobiorcę w złotych, po uprzednim przeliczeniu spłaty wg kursu GE Money Banku S.A. (kursu Banku). Kurs Banku jest to średni kurs złotego w stosunku do waluty kredytu opublikowany w danym dniu w prasie przez NBP, powiększony o zmienną marżę kursową Banku, która w dniu udzielenia kredytu wynosi 0,06. Marża kursowa może ulegać zmianom i jest uzależniona od rozpiętości kursów kupna i sprzedaży waluty kredytu na rynku walutowym.”

Prawomocny wyrok XVII AmC 8868/12 z 5.09.2012 r.
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 3280

„Do określenia własnego kursu kupna i sprzedaży waluty w Tabeli Bank stosuje odchylenie od średniego kursu danej waluty, określonej przez Narodowy Bank Polski. Różnica pomiędzy kursem kupna waluty a kursem sprzedaży waluty wynosi maksymalnie 10% od wartości obu kursów waluty. Różnica ta stanowi spread walutowy.”

Prawomocny wyrok XVII AmC 2600/11 z 24.08.2012 r. – mBank S.A.
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 6068

„Jeżeli z upływem pełnych 36 miesięcy okresu ubezpieczenia nie nastąpi całkowita spłata zadłużenia objętego ubezpieczeniem ani inne zdarzenie kończące okres ubezpieczenia, ubezpieczenie podlega automatycznej kontynuacji, przy czym łączny okres ubezpieczenia nie może przekroczyć 108 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nastąpiła wypłata Kredytu. Kredytobiorca upoważnia mBank do pobrania środków tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia w wysokości 3,50% różnicy pomiędzy wymaganym wkładem własnym Kredytobiorcy, a wkładem wniesionym faktycznie, tj. […] oraz zwrotu kosztów z tytułu kontynuacji przedmiotowego ubezpieczenia z rachunku wskazanego w par. 6 bez odrębnej dyspozycji”

Prawomocny wyrok XVII AmC 512/09 z 6.08.2009 r. – Getin Bank S.A.:
rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK – nr 1740

„1. Do czasu przedłożenia odpisu z KW nieruchomości będącej przedmiotem zabezpieczenia zawierającej prawomocny wpis hipoteki na rzecz Banku na pierwszym miejscu i niezawierającego obciążeń, które nie zostały zaakceptowane przez Bank, oprocentowanie podwyższone jest:
a) w przypadku braku księgi wieczystej lub wypłaty kredytu/I transzy kredytu przed uzyskaniem przez Kredytobiorcę tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej przedmiot hipoteki o 2 punkty procentowe,
b) w przypadku gdy założona jest księga wieczysta nieruchomości o 1 punkt procentowy.
2. Podwyższone oprocentowanie zostanie zniesione z pierwszym dniem następnego miesiąca od otrzymania przez Bank odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia, o której mowa w ust. 1.
3. Bank może odmówić zniesienia podwyższonego oprocentowania, o którym mowa w ust. 1, jeżeli Kredytobiorca ma zaległości w spłacie kredytu.”